Άγιος Χαράλαμπος Κερατέας

Ο Ναός του Αγίου Χαραλάμπους: Ένα Ιστορικό Μνημείο

Ο ναός του Αγίου Χαραλάμπους βρίσκεται σε κεντρικό σημείο (μόλις 80 μέτρα βόρεια του μητροπολιτικού ναού του Αγίου Δημητρίου) σε μια μικρή πλατεία ανάμεσα σε κατοικίες. Αποτελεί το μοναδικό σωζόμενο κτίσμα από το παλαιό μετόχι της Ιεράς Μονής Ασωμάτων Πετράκη.

Ιστορική Εξέλιξη Ο χώρος έχει μακρά θρησκευτική συνέχεια στο πέρασμα των αιώνων:

Αρχαιότητα: Αρχικά υπήρχε ναός αφιερωμένος στη θεά Δήμητρα.

Παλαιοχριστιανικά Χρόνια: Στα θεμέλια του αρχαίου ναού χτίστηκε μια μικρή βασιλική.

Σημερινός Ναός: Ανεγέρθηκε πάνω στα ερείπια της βασιλικής, πιθανότατα τον 18ο αιώνα ή και νωρίτερα. Το 1800, μετά από σουλτανικό διάταγμα, επισκευάστηκε από τους μοναχούς Αρσένιο και Τιμόθεο.

Αρχιτεκτονική και Εξωτερικός Χώρος Πρόκειται για μια μονόχωρη βασιλική των μεταβυζαντινών χρόνων με δίρριχτη κεραμοσκεπή (διαστάσεων 5,00 x 8,30 μ. χωρίς την κόγχη).

Ιδιότυπη Οροφή: Το μεσαίο τμήμα της στέγης είναι υπερυψωμένο (σαν χαμηλή τρουλοκαμάρα). Αυτό πιθανολογείται πως προέκυψε από μια ανεπιτυχή προσπάθεια των μαστόρων να κατασκευάσουν έναν σταυρεπίστεγο ναό, ο οποίος τελικά εξελίχθηκε σε θολωτή βασιλική.

Εντοιχισμένες Αρχαιότητες: Η τοιχοποιία κοσμείται από αρχαία και παλαιοχριστιανικά ανάγλυφα, όπως μια μαρμάρινη πλάκα με άμπελο (σύμβολο της Θείας Ευχαριστίας), ένας κίονας με σταυρό και υαλώδη πινάκια στην πρόσοψη.

Περιβάλλων Χώρος: Γύρω από την εκκλησία υπάρχουν μικροί κήποι με φοίνικες (έργο του μοναχού Άνθιμου Πέρου από το 1860). Στα νότια δεσπόζει ένα νεότερο πέτρινο καμπαναριό με κεραμικές λεπτομέρειες, ενώ το παλαιό πηγάδι έχει πλέον καλυφθεί με τσιμέντο.

Εσωτερικό και Τοιχογραφικός Διάκοσμος Η καμάρα της οροφής χωρίζεται σε τρεις ζώνες, με την κεντρική να είναι η ψηλότερη και να διαθέτει δύο παράθυρα για φυσικό φωτισμό.

Τέμπλο: Το σημερινό ξύλινο τέμπλο είναι μεταγενέστερο, αλλά διαθέτει τρεις εξαιρετικές εικόνες αγνώστου αγιογράφου από το 1850. Στην κορυφή του σώζονται τρία ξυλόγλυπτα περιστέρια του ύστερου 18ου αιώνα (από το αρχικό τέμπλο), τα οποία αποτελούν από τα παλαιότερα δείγματα εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής της περιοχής (Κερατέας).

Αγιογραφίες: Ο ναός κοσμείται με τοιχογραφίες του 18ου αιώνα. Στο Ιερό δεσπόζει η Πλατυτέρα με αρχαγγέλους και προφήτες, ενώ στον κυρίως ναό απεικονίζονται διάφοροι άγιοι και ο Άγιος Χαράλαμπος. Διακρίνονται νεότερα ζωγραφικά στρώματα, με το αρχικό να χρονολογείται πιθανώς στο πρώτο μισό του 17ου αιώνα.

Σημερινή Κατάσταση Ο ναός παραμένει Μετόχι της Μονής Πετράκη και είναι επισκέψιμος. Γιορτάζει στις 10 Φεβρουαρίου, ενώ περιστασιακά τελούνται και ιδιωτικές λειτουργίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι ο μοναδικός μεταβυζαντινός ναός στα Μεσόγεια που είναι αφιερωμένος αποκλειστικά στον Άγιο Χαράλαμπο.

Πηγή